4 lutego 2026 za sprawą wykładu dr hab. Joanny Szczutkowskiej z Wydziału Historycznego UKW przenieśliśmy się w świat kina. Trudno realizować ten temat bez podkreślenia roli braci Lumiere, francuskich wynalazców i pionierów kinematografii. W 1895 roku w Paryżu przygotowano pierwszą publiczną projekcję filmu. Było to „Wyjście robotników z fabryki”. Dla braci jednak nie treść filmu była najważniejsza, a sam fakt rejestracji ruchu. W tym momencie została przywołana postać Kazimierza Prószyńskiego (1875-1945), polskiego inżyniera, operatora filmowego, reżysera i wynalazcy, którego wkład w rozwój kinematografii był przez wiele lat zapomniany. Nie pozostaje w powszechnej pamięci inny genialny wynalazca - Jan Szczepanik (1872-1926) zwany „polskim Edisonem” - autor kilkuset opatentowanych pomysłów technicznych z dziedziny fotografii barwnej, tkactwa czy telewizji.

Następną część wystąpienia dr hab. Joanna Szczutkowska poświęciła polskiej aktorce związanej z naszą ziemią. To urodzona w Lipnie i mieszkająca przez jakiś czas w Bydgoszczy Pola Negri (Apolonia Chałupiec). Debiutowała w polskich filmach, karierę rozwijała w Berlinie, a następnie udała się za ocean. Tam zyskała międzynarodową sławę i stała się gwiazdą kina niemego.

W okresie PRL polskie kino znalazło uznanie na arenie międzynarodowej. Należy pamiętać
o uwarunkowaniach politycznych. Szczególnie kinematografia tuż powojenna była silnie
zideologizowana. O możliwości realizacji filmu, a tym bardziej pokazania go szerszej publiczności, w tym na Zachodzie, decydowały czynniki polityczne. Udało się jednak zaprezentować „Ostatni etap” Wandy Jakubowskiej (1947), który uzyskał wiele nagród na festiwalach filmowych, czy „Ulicę Graniczną” Aleksandra Forda (1948) uhonorowaną Złotym Medalem na 9. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji. Polskie filmy fabularne i krótkometrażowe gościły na prestiżowych festiwalach. Kwalifikowano je do konkursu głównego bądź organizowano projekcje poza konkursem.

Warto wspomnieć tylko niektóre osiągnięcia następujących reżyserów:
- Andrzej Wajda „Kanał”- Nagroda Specjalna Jury (10. Międzynarodowy Festiwal filmowy w Cannes – 1957 r.),
- Jerzy Kawalerowicz „ Matka Joanna od Aniołów” (Srebrna Palma na Festiwalu w Cannes 1961),
- Jerzy Skolimowski – liczne nagrody na międzynarodowych festiwalach, m.in. za „Rysopis”, „Start”, „Wrzask”,
- Krzysztof Zanussi „Spirala”( 1978) i inne filmy nagrodzone na wielu festiwalach filmowych.
O wybitnych walorach polskich filmów świadczą nominacje do nagrody Akademii Filmowej,
znanej powszechnie jako „Oskar” w kategorii najlepszych filmów nieanglojęzycznych. Należy
wymienić: „Nóż w wodzie” Romana Polańskiego, „Faraona” Jerzego Kawalerowicza, „Ziemię obiecaną” Andrzeja Wajdy, „Potop” Jerzego Hoffmana, „Noce i dnie” Jerzego Antczaka, „Panny z Wilka” Andrzeja Wajdy, „Człowieka z żelaza” Andrzeja Wajdy.

Na zakończenie swojego wykładu dr hab. Joanna Szutkowska pokazała przykłady wpływu
polskiego filmu na rozwój kina światowego. Poinformowała również o tworzonej przez Filmotekę Narodową Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego Znajdują się na niej filmy, które mają szczególne znaczenie dla polskiej kultury i historii. Wystąpieniu towarzyszył bogaty materiał ilustracyjny, w tym znakomite afisze filmowe tzw. polskiej szkoły plakatu.

Życzymy Państwu udanej przerwy semestralnej! Widzimy się ponownie już 4 marca 2026 r. na wykładzie pt. "Nie gram pod publiczność, gram dla niej. Biografia Witolda Małcużyńskiego (wykład połączony z promocją książki i otwarciem wystawy zatytułowanej Witold Małcużyński (1914-1977). Romantyczny artysta XX wieku, przygotowanej przez Muzeum Fryderyka Chopina we współpracy z Muzeum Historycznym Skierniewic, o godz. 16:00, a osoby, które są zainteresowane naszymi sprawami wewnętrznymi KUTW, zapraszamy na godz. 15:30. 

Do zobaczenia!