Wykład dr hab. Barbary Waldon-Rudzionek, prof. UKW
17 listopada 2026 odbył się wykład dr hab. Barbary Waldon-Rudzionek, prof. UKW o gatunkach inwazyjnych w Polsce. Wybór tematu nie był przypadkowy, znalazł się on bowiem w ankietach Słuchaczy przeprowadzanych pod koniec ubiegłego roku akademickiego.
Pani Profesor w przystępny sposób objaśniła definicje gatunków rodzimych, wskazała czynniki wpływające na ich rozmieszczenie na kuli ziemskiej, pokazała obszary ich występowania na przykładzie dobrze znanego nam buka i sosny. Od okresu odkryć geograficznych przyrodnicy obserwują znaczny wzrost występowania inwazyjnych gatunków obcych, w literaturze przedmiotu zwanych IGO. „Przybywają” do nas na dwa sposoby - często w sposób przypadkowy, ale również poprzez celowe działanie człowieka. Niestety, jest to zjawisko niekorzystne, gdyż: wypierają gatunki rodzime, ograniczają różnorodność biologiczną, powodują zacieranie się różnic między regionami i w końcu - powodują straty ekonomiczne.
Następnie pani Profesor pokazała przykłady takich gatunków. Na pierwszym miejscu plasuje się „niechlubna czwórka naszych lasów”, czyli czeremcha amerykańska, niecierpek drobnokwiatowy, robinia akacjowa, dąb czerwony. Zagrożenie dla różnorodności naszych dolin rzecznych stanowi: klon jednolistny, rdestowiec japoński, kolczurka klapolistna, niecierpek gruczołowaty. W innych siedliskach wodnych i przyrodniczych zadomowiły się: moczarka kanadyjska, rzepień włoski, uczep amerykański, tatarak zwyczajny, kroplik żółty, azolla drobna, róża pomarszczona, barszcz Sosnowskiego, nawłoć olbrzymia, nawłoć kanadyjska i wiele innych. Szacuje się, że około 27% stanowią teraz gatunki obce.
W Polsce obowiązują przepisy regulujące sprowadzanie i postępowanie z gatunkami, które mogą stwarzać zagrożenie. Są one zawarte w Ustawie o gatunkach obcych (z 18 grudnia 2021). Powstała lista gatunków zakazanych. Standardy mające na celu powstrzymanie tych niekorzystnych procesów zostały opracowane przez Unię Europejską. Należy pamiętać, że pod groźbą kary administracyjnej i finansowej należy usunąć i zniszczyć taką roślinę, jeśli znajduje się na przykład w naszym ogrodzie czy na działce. Taki obowiązek mają również urzędy miasta, gminy, jeżeli gatunki zakazane występują się na ich terenie. Nie jest to zadanie proste, bo nie tak łatwo je zwalczyć, szybko się rozmnażają i odrastają. Czasami przypomina to walkę z wiatrakami. Mogliśmy się o tym przekonać podczas naszej wycieczki na Podlasie we wrześniu tego roku. W krajobrazie dominował często kolor żółty. Nawłoć kanadyjska rosła wszędzie i w miastach i poza miastem: na skwerach, w ogródkach, przy drogach, na nieużytkach.




